AGENT / AKWIZYTOR Osoba wykonująca czynności akwizycyjne na rzecz Otwartego Funduszu Emerytalnego

AKCJA Instrument finansowy o charakterze własności. Posiadacz akcji (akcjonariusz) jest współwłaścicielem podmiotu emitującego akcje, którym jest spółka akcyjna. Oprócz prawa własności akcjonariusz dysponuje ponadto m.in. prawem do udziału w zyskach spółki (dywidendy), prawem do zakupu akcji nowej emisji (prawo poboru), prawem do głosu na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy.

AKTYWA OTWARTEGO FUNDUSZU Wartość pieniędzy zgromadzonych przez Otwarty Fundusz Emerytalny.

BANK DEPOZYTARIUSZ Bank, który przechowuje aktywa funduszu, dba o ich bezpieczeństwo, prowadzi rachunki na rzecz funduszu, kontroluje prawidłowość wyceny aktywów netto funduszu.

BESSA (RYNEK NIEDŹWIEDZIA) Termin giełdowy określający długotrwałą, silną tendencja spadkową cen akcji na rynku giełdowym.

BONY KOMERCYJNE; KOMUNALNE Krótkoterminowe papiery wartościowe emitowane przez przedsiębiorstwa, gminy, bedące zobowiązaniem emitenta do zwrotu jego aktualnemu posiadaczowi w terminie wykupu nominalnej kwoty.

BONY SKARBOWE Krótkoterminowy papier wartościowy o terminie wykupu do jednego roku; emitowany przez Skarb Państwa. W ofercie pierwotnej są sprzedawane z dyskontem na przetargach organizowanych przez NBP. Uważane za bezpieczne ze względu na osobę emitenta. Istnieje aktywny rynek wtórny obrotu bonów skarbowych.

BROKER jest pojeciem wieloznacznym, używanym na rynku finansowym i kapitałowym w kilku kontekstach znaczeniowych. W najbardziej generalnym ujęciu brokerem jest podmiot świadczący określone usługi, z reguły usługi pośrednictwa, działając na cudzy rachunek. Przykład: broker ubezpieczniowy kupuje polisy ubezpieczeniowe na rzecz klienta, doprowadzając tym samym do zawarcia umowy ubezpieczenia pomiędzy ubezpieczającym się a zakładem ubezpieczeń; dom maklerski z kolei prowadzi tzw. działalność brokerską, w ramach której broker nabywa i zbywa na giełdzie papiery wartościowe na rachunek swoich klientów.

DERYWATY (inaczej: Instrumenty pochodne) Instrumenty finansowe, których wartość uzależniona jest od wartości innych instrumentów finansowych, zwanych instrumentami bazowymi. Instrumentami bazowymi mogą być np. akcje, obligacje, wysokość stopy procentowej, wartość indeksu giełdowego.

DYWERSYFIKACJA Świadome działanie inwestora, zmierzające do zróżnicowania portfela papierów wartościowych w celu zminimalizowania ryzyka. Zdywersyfikowany portfel uwzględnia zarówno papiery o dodatniej korelacji, jak też o korelacji ujemnej. Działania takie pozwalają na ograniczenie ryzyka inwestycyjnego, gdyż dochody z akcji o rosnących cenach zmniejszą straty, poniesione na skutek spadku cen innych posiadanych papierów.

DZIAŁALNOŚĆ AKWIZYCYJNA Wszelka działalność mająca na celu skłonienie kogokolwiek, aby przystąpił do otwartego funduszu lub pozostawał jego członkiem. W szczególności obejmuje m.in. zawieranie umów członkowskich oraz pośredniczenie przy ich zawieraniu.

DZIAŁALNOŚĆ LOKACYJNA OFE polega na lokowaniu aktywów zgodnie z przepisami ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych i jednoczesnym dążeniu do osiągnięcia maksymalnego stopnia bezpieczeństwa i rentowności dokonywanych lokat.

EMERYTURA Świadczenie społeczne wypłacane z ZUS-u po osiągnięciu wieku emerytalnego określonego w odpowiednich przepisach. W perspektywie świadczenie wypłacane z dwóch źródeł obowiązkowych FUS-u powstałego w ramach zreformowanego ZUS-u (I filar) i z wybranego zakładu emerytalnego, do którego przekazane zostaną składki z OFE (II filar).

EMITENT Podmiot wystawiający papiery wartościowe we własnym imieniu.

FILAR I Czyli zreformowany ZUS. Uczestnictwo w nim jest obowiązkowe dla wszystkich osób podlegających obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, oparty na tzw. "umowie pokoleniowej". Wysokość wypłacanej emerytury będzie zależała od sumy składek zapisanych na indywidualnym koncie.

FILAR II Czyli OFE - ubezpieczenie emerytalne obowiązkowe dla osób urodzonych po 31 grudnia 1968 roku i dobrowolne dla urodzonych przed 1 stycznia 1969 roku, a po 31 grudnia 1948 roku. Zabezpieczy emeryturę w oparciu o składki gromadzone na indywidualnych rachunkach w Otwartych Funduszy Emerytalnych (OFE). Składki uczestników II filaru będą pomnażane poprzez inwestycje finansowe dokonywane przez Powszechne Towarzystwa Emerytalne (PTE), zarządzające aktywnymi funduszami emerytalnymi.

FILAR III Czyli indywidualne programy emerytalne. Ten system jest całkowicie dobrowolny, a wysokość emerytury będzie zależała od wielkości kwot przeznaczonych na dodatkowe ubezpieczenia. Trzeci filar to pracownicze programy emerytalne, ubezpieczenia na życie, lokaty bankowe, uczestnictwo w funduszach inwestycyjnych.

FUS Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, którego dysponentem jest ZUS. Powołany w celu realizacji zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych.

FUNDUSZ GWARANCYJNY Fundusz gwarancyjny stanowi część systemu bezpieczeństwa środków gromadzonych w OFE. PTE zobowiązane są dokonywać wpłat z własnych środków w wysokości nie przekraczającej 0,1% wartości aktywów netto OFE.

GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH (GPW) Giełda papierów wartościowych jest miejscem, gdzie kupuje się i sprzedaje papiery wartościowe po cenach odpowiadających sytuacji rynkowej. Cechą GPW jest dematerializacja obrotu, co znaczy, że obrót odbywa się bez fizycznej dostawy papierów wartościowych. Transakcje zawierane są w systemie kursu jednolitego, notowań ciągłych oraz transakcji pakietowych.

HORYZONT INWESTYCYJNY Przewidywany okres, w którym inwestor zamierza inwestować w dane aktywa finansowe. Postawowy podział wyznacza: długoterminowy horyzont inwestycyjny, średnioterminowy horyzont inwestycyjny oraz krótkoterminowy horyzony inwestycyjny.

HOSSA (RYNEK BYKA) Termin giełdowy określający długotrwałą, silną tendencję wzrostową cen akcji na rynku giełdowym.

INDEKSACJA Przeliczenie wartości określonego parametru (np. płacy) w oparciu o wskaźnik pokazujący zmianę czynnika wpływającego na wartość tegoż parametru (np. inflacji)

INDEKS GIEŁDOWY Wskaźnik za pomocą którego obrazuje się sytuację na giełdzie papierów wartościowych. Celem indeksu jest opisanie tendencji występujących na rynku akcji. Indeks jest najczęściej średnią ważoną kursów akcji spółek notowanych na giełdzie.  

INDEKS WIG20 Jest obliczany od 16 kwietnia 1994 roku, na podstawie wartości portfela akcji 20 największych i najbardziej płynnych spółek z podstawowego rynku akcji. Pierwsza wartość indeksu wynosiła 1000 pkt. WIG20 jest indeksem typu cenowego, co oznacza, że przy jego obliczaniu bierze się pod uwagę jedynie ceny zawartych w nim transakcji, a nie uwzględnia się dochodów z akcji (dywidend, praw poboru). W indeksie WIG20 nie mogą uczestniczyć spółki z indeksów mWIG40 i sWIG80 oraz więcej niż 5 spółek z jednego sektora giełdowego.

INDEKS mWIG40 Obejmuje 40 średnich spółek notowanych na giełdzie. mWIG40 jest indeksem cenowym i przy jego obliczaniu bierze się pod uwagę jedynie kursy jego uczestników. Do dnia 16 marca 2007 r. indeks nosił nazwę MIDWIG. W indeksie mWIG40 nie uczestniczą spółki z indeksów WIG20 i sWIG80 oraz spółki zagraniczne notowane na giełdzie oraz innych rynkach o wartości rynkowej w dniu rankingu powyżej 1mld EUR.

INDEKS sWIG80 Obejmuje 80 małych spółek notowanych na giełdzie. sWIG80 jest indeksem cenowym i przy jego obliczaniu bierze się pod uwagę jedynie kursy jego uczestników. W indeksie sWIG80 nie uczestniczą spółki z indeksów WIG20 i mWIG40 oraz spółki zagraniczne notowane na giełdzie oraz innych rynkach o wartości rynkowej w dniu rankingu powyżej 100 mln EUR. Do dnia 16 marca 2007 r. indeks nosił nazwę WIRR i był indeksem dochodowym, obejmującym 1% spółek giełdowych pod względem wartości rynkowej.

INFLACJA Obniżanie się siły nabywczej pieniądza. Na rynku obserwowana jest jako długotrwały wzrost średniego poziomu cen okreslonego koszyka dóbr.

JEDNOSTKA ROZRACHUNKOWA Umowna "waluta" funduszu. Składki przekazywane przez ZUS, po potrąceniu prowizji, przeliczane są na jednostki rozrachunkowe według aktualnej wartości jednostki rozrachunkowej. Od wartości jednostki rozrachunkowej, która ustalana jest w każdym dniu roboczym, zależy wartość środków na rachunku każdego członka OFE (równa iloczynowi liczby jednostek rozrachunkowych zapisanych na rachunku i aktualnej wartości jednostki).

KAPITAŁ POCZĄTKOWY Kapitał początkowy wyliczany jest na dzień 01.01.1999 r. Dla każdej osoby, której składki emerytalne wpływały do tego czasu do ZUS-u w ramach starego systemu. Podstawą do jego naliczenia będzie wartość emerytury (wyliczonej na starych zasadach), którą ZUS musiałby wypłacić ubezpieczonemu, gdyby odszedł on na emeryturę w dniu 01.01.1999 r. Ta wielkość zostanie pomnożona przez 12 miesięcy oraz przez średni czas dalszego trwania życia danej osoby.

LIMIT ZAANGAŻOWANIA (LIMIT INWESTYCYJNY) Ograniczenie lokowania określonej części aktywów w jeden instrument finansowy lub zaangażowania w papiery wartościowe jednego podmiotu.

MINIMALNA WYMAGANA STOPA ZWROTU Wartość stóp zwrotu obliczana jest przez poszczególne OFE na koniec marca i września (dwa razy do roku za ostatnie 36 miesięcy). Informacja o uzyskanej stopie zwrotu przekazywana jest przez wszystkie OFE do KNUiFE, gdzie obliczana jest wysokość średniej ważonej stopy zwrotu wszystkich OFE. Jeżeli okaże się, że fundusz osiągnął stopę zwrotu niższą o 50% od średniej ważonej stopy zwrotu wszystkich otwartych funduszy lub o 4 punkty procentowe od tej średniej, PTE zarządzające tym funduszem zobowiązane jest do pokrycia niedoboru z rachunku rezerwowego. W przypadku dalszego niedoboru różnica pokrywana jest ze środków własnych PTE.

OBLIGACJA Jest papierem wartościowym, emitowanym w serii, w której emitent stwierdza, że jest dłuznikiem właściciela obligacji (obligatariusza) i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia okreslonego świadczenia, które może mieć charakter pieniężny lub niepieniężny. Emitent obligacji odpowiada całym sowim majątkiem za zobowiązania wynikające z obligacji, z wyjątkiem emisji obligacji przychodowych.  

OBLIGACJE KOMERCYJNE PRZEDSIĘBIORSTW Należą do tzw. nieskarbowych papierów dłużnych (NPD) i emitowane są przez podmioty rynkowe (przedsiębiorstwa) w PLN lub innej walucie, w celu pozyskania środków finansowych bezpośrednio z rynku pieniężnego. Terminy emisji wynoszą od miesiąca do kilku lat - najczęściej są to serie obligacji sprzedawane w ramach tzw. Programów Emisji. Na rynku pierwotnym sprzedaż odbywa się za pośrednictwem banku - agenta emisji NPD. Na rynku wtórnym kupno i sprzedaż realizowane są zazwyczaj za pośrednictwem banku - agenta emisji lub bezpośrednio pomiędzy podmiotami.

OBLIGACJE SKARBOWE Emitowane przez Skarb Państwa papiery wartościowe oznaczające nabycie przez posiadacza prawa do uzyskania w określonych terminach odsetek oraz wartości nominalnej obligacji. Uważane za bezpieczne ze względu na osobę emitenta.

OTWARTY FUNDUSZ EMERYTALNY (OFE) Prowadzi działalność polegającą na gromadzeniu części składek emerytalnych (7,3% pensji brutto) i ich inwestowaniu z przeznaczeniem na wypłatę emerytur dla Członków OFE po osiągnięciu przez nich wieku emerytalnego.

PAPIERY WARTOŚCIOWE Są to instrumenty finansowe zabezpieczone aktywami emitenta. Należą do nich akcje, obligacje, inne papiery wyemitowane na podstawie właściwych przepisów, zbywalne prawa majątkowe wynikające z tych papierów oraz inne prawa majątkowe.

PŁYNNOŚĆ AKTYWÓW Zdolność aktywów do konwersji na środki pieniężne. Płynność zależy od głębokści rynku oraz rodzaju aktywów. Najmniej płynne są aktywa niefinansowe, zaś w pełni płynny jest pieniądz gotówkowy.

PORTFEL INWESTYCYJNY Ilościowy zbiór aktywów finansowych, będący w posiadaniu danego inwestora. Składa się z różnych instrumentów finansowych, w które inwestuje się zgromadzone aktywa OFE. Prawo zezwala na inwestowanie m.in. w skarbowe papiery wartościowe, depozyty bankowe i bankowe papiery wartościowe, akcje spółek notowanych na regulowanym rynku giełdowym, poza giełdowym lub dopuszczone do publicznego obrotu akcje NFI (w ramach narzuconych limitów zaangażowania).

POWSZECHNE TOWARZYSTWA EMERYTALNE Zajmują się zarządzaniem, inwestowaniem i pomnażaniem składek gromadzonych w OFE. Reprezentują OFE wobec osób trzecich.

PRACOWNICZY PROGRAM EMERYTALNY Dobrowolny program oszczędnościowy prowadzony przez pracodawcę w ramach III filaru.

PRZYWILEJE EMERYTALNE Prawo do wcześniejszej lub wyższej emerytury.

RENTA Świadczenie wypłacane przez ZUS w wypadku częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy.

RYNEK WOLNY Segment rynku giełdowego, na którym notowane są spółki dopuszczone do obrotu publicznego, które nie spełniają warunków dopuszczenia do rynku podstawowego i równoległego.

SESJA GIEŁDOWA Określony przedział czasu, kiedy mogą być zawierane transakcje na giełdzie. Sesje na giełdzie warszawskiej odbywają się od poniedziałku do piątku.

SKŁADKA NA ZUS Świadczenie pieniężne pobierane przez zakład ubezpieczeń od ubezpieczających się w zakładzie w zamian za ochronę ubezpieczeniową.

SPÓŁKA GIEŁDOWA Spółka publiczna, której akcje chociaż jednej serii zostały dopuszczone do obrotu giełdowego.

SPÓŁKA PUBLICZNA Spółka, której akcje chociaż jednej serii zostały dopuszczone przez KPWiG do obrotu publicznego.

STOPA ALOKACJI Wskaźnik mówiący ile pieniędzy, po odjęciu opłat (m.in.za zarządzanie), będzie inwestowane. Termin ten jest związany z naszymi składkami przekazywanymi do OFE. Od każdej wpłaty pobierana jest opłata od składek. Odejmuje się także drobne kwoty związane z opłatami dla banku depozytariusza oraz obsługujących fundusz domów maklerskich. Pozostałą część fundusz inwestuje w papiery wartościowe, zgodnie z limitami wyznaczonymi przez ustawę.

STOPA ZASTĄPIENIA Wielkość uzyskanej emerytury w stosunku do ostatniej pensji (liczona w procentach).

STOPA ZWROTU Wyrażony procentowo przyrost wartości inwestycji.

SYSTEM KAPITAŁOWY System, w którym bezpieczne inwestowanie składek zapewnia ich pomnażanie.

SYSTEM KURSU JEDNOLITEGO (FIXING) Wszystkie transakcje na dany papier wartościowy realizowane są po tej samej, określonej na początku sesji, cenie (kursie). Podstawą do wyznaczenia takiego kursu są zlecenia składane i przyjęte na daną sesję.

SYSTEM NOTOWAŃ CIĄGŁYCH System, w którym istnieje możliwość zawierania transakcji po róznych cenach w trakcie trwania sesji.

SYSTEM REPARTYCYJNY System emerytalny oparty na tzw. umowie pokoleniowej obowiązujący w Polsce do końca 1998r. Opiera się na założeniu, że pracująca część społeczeństwa utrzymuje tę już nie pracującą (emerytów i rencistów). System nie przewidywał jednak starzenia się społeczeństwa - coraz mniej osób aktywnie zawodowo utrzymywało coraz większą grupę osób niepracujących. W rezultacie system stawał się niewydolny, a za ok. 10 lat całkowicie utraciłby zdolność funkcjonowania.

ŚREDNIA WAŻONA STOPA ZWROTU Suma iloczynów stopy zwrotu każdego z OFE i wskaźnika przeciętnego udziału w rynku danego OFE. Liczona zawsze za okres ostatnich 36 miesięcy.

TERMIN WYKUPU Termin, w którym wystawca bonu lub obligacji zobowiązał się do zwrotu udostępnionego kapitału.

UBRUTTOWIENIE PŁACY Podwyższenie płac o 23% na początku 1999r. nie mające wpływu na płace netto (w nowym systemie kwota tej podwyżki przekazywana jest do ZUS).

UPOSAŻONY Osoba wskazana przez członka funduszu, która w przypadku jego śmierci otrzyma środki zgromadzone na rachunku w OFE.

KNF Komisja Nadzoru Finansowego (dawniej : KNUiFE)

WALORYZACJA  Zakłada, że świadczenia pieniężne mają na celu dostarczenie wierzycielowi takiej samej wartości ekonomicznej, jaką miała wierzytelność w chwili jej powstania. Zatem jeżeli nastąpi zmiana siły nabywczej pieniądza, wierzyciel otrzyma odpowiednio wyższą lub niższą sumę pieniężną. Zgodnie z Kodeksem Cywilnym waloryzacja odnosi się jedynie do zobowiązań pieniężnych.

WIG Obejmuje wszystkie spółki rynku podstawowego notowane na nim na koniec poprzedniego kwartału. Jest indeksem ważonym kapitalizacją spółek, przy czym stosuje się dodatkowe ograniczenie możliwego udziału jednej spółki do 10%, zaś pojedynczej branży do 30%wartości portfela indeksu. WIG należy do kategorii indeksów dochodowych, co oznacza, że uwzględnia dywidendy i prawa poboru.   

WYPŁATA TRANSFEROWA Przekazanie środków między funduszami w następstwie podjęcia decyzji o zmianie funduszu. Wypłaty transferowe odbywają się cztery razy w roku na koniec lutego, maja, sierpnia i listopada.

ZDEMATERIALIZOWANA POSTAĆ PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH Papiery wartościowe istnieją jedynie w formie zapisu elektronicznego. Taką postać posiadają papiery znajdujące się w obrocie publicznym.

ZYSK CZŁONKA OFE Przyrost wartości jednostki rozrachunkowej.

Aktualizacja z dnia 29 maja 2007 roku.